नाशिक (Nashik) : नाशिक तालुक्यातील शिलापूर येथे केंद्रीय संस्कृत विद्यापीठाचा नवा शैक्षणिक परिसर उभारण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल पडले आहे. राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिलेल्या १६.८० हेक्टर जमिनीचा सातबारा उतारा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते विद्यापीठाच्या प्रतिनिधींना सुपूर्द करण्यात आला. प्रस्तावित परिसरासाठी सुमारे ४०० कोटी रुपयांचा सविस्तर प्रकल्प अहवाल तयार करण्यात आला असून, तो केंद्र सरकारच्या विचाराधीन आहे.
मुंबईतील सह्याद्री अतिथिगृहात झालेल्या कार्यक्रमात जमिनीची कागदपत्रे सुपूर्द करण्यात आली. केंद्रीय संस्कृत विद्यापीठाचे कुलसचिव प्रा. आर. जी. मुरलीकृष्ण, मुख्य कार्यकारी अधिकारी मंगेश इंदा पवार आणि नाशिकचे जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद या वेळी उपस्थित होते. सातबारा उतारा देण्यात आल्यामुळे जमीन उपलब्धतेची प्रक्रिया पुढे गेली असली, तरी प्रकल्पाला केंद्राची अंतिम आर्थिक आणि प्रशासकीय मंजुरी मिळाल्याचे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.
संस्कृतसोबत आधुनिक तंत्रज्ञानाचे शिक्षण
या परिसरात पारंपरिक संस्कृत अध्ययनाबरोबर आधुनिक विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाशी संबंधित अभ्यासक्रम सुरू करण्याचे नियोजन आहे. प्रकल्प अहवालात संस्कृत माध्यमातून कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि डेटा सायन्सशी संबंधित बी-टेक अभ्यासक्रमाचा प्रस्ताव आहे. सुमारे दीड हजार विद्यार्थ्यांची क्षमता असलेला बहुविद्याशाखीय परिसर विकसित करण्याची संकल्पना विद्यापीठाने मांडली आहे. अभ्यासक्रमांचे अंतिम स्वरूप, प्रवेशक्षमता आणि अंमलबजावणीचे वेळापत्रक आवश्यक मंजुरीनंतरच निश्चित होईल.
विद्यापीठाच्या प्रस्तावानुसार, परिसरात पारंपरिक शास्त्रांचे अध्ययन, संशोधन आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाधारित शिक्षण एकाच चौकटीत आणण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. संस्कृतमधून तांत्रिक शिक्षण देण्याच्या संकल्पनेचा हा महत्त्वाचा भाग असेल. बी-टेक अभ्यासक्रम सुरू करण्यासाठी संबंधित शैक्षणिक आणि नियामक संस्थांच्या मंजुरी आवश्यक राहतील. त्यामुळे अभ्यासक्रम जाहीर होणे आणि प्रवेशप्रक्रिया सुरू होणे हे कॅम्पसच्या बांधकामापासून स्वतंत्र मंजुरीचे टप्पे असतील.
नाशिक-त्र्यंबकेश्वर येथे २०२७ मध्ये होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर हा प्रकल्प पुढे आणण्यात आला आहे. धार्मिक-सांस्कृतिक वारसा आणि उच्च शिक्षण यांची सांगड घालणारा हा परिसर नाशिकच्या शैक्षणिक पायाभूत सुविधांमध्ये भर घालू शकतो. मात्र, अपेक्षित लाभांची प्रत्यक्ष व्याप्ती अभ्यासक्रम, प्राध्यापक भरती, संशोधन सुविधा आणि केंद्राकडून मिळणाऱ्या निधीवर ठरणार आहे.
केंद्राच्या मंजुरीनंतर पुढील प्रक्रिया
नाशिक-त्र्यंबकेश्वरच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक वारशाला उच्च शिक्षण व संशोधनाची जोड देण्याचा या प्रकल्पाचा उद्देश असल्याचे मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले. भारतीय ज्ञानपरंपरा, आधुनिक विज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि डेटा सायन्स यांचा समन्वय साधणारे अभ्यासक्रम नाशिकमध्ये विकसित व्हावेत, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली. संबंधित यंत्रणांनी परस्पर समन्वयाने काम करून पुढील प्रक्रिया वेगाने पूर्ण करावी, असे निर्देशही देण्यात आले.
जमीन उपलब्ध झाल्यामुळे कॅम्पस उभारणीतील प्राथमिक अडथळा दूर झाला आहे; मात्र ४०० कोटींच्या प्रकल्प अहवालाला केंद्राची मान्यता, निधीची तरतूद, आवश्यक वैधानिक परवानग्या आणि बांधकामाचे वेळापत्रक हे टप्पे अद्याप बाकी आहेत. त्यामुळे सध्या हा प्रकल्प जमीन हस्तांतरण आणि प्रस्ताव तपासणीच्या टप्प्यावर आहे. मंजुरीनंतर सविस्तर वास्तु आराखडा, बांधकाम पॅकेजेस आणि प्रत्यक्ष कामांची कालमर्यादा स्पष्ट होण्याची अपेक्षा आहे.
Key Points
Central Sanskrit Universityचा नवा कॅम्पस नाशिक तालुक्यातील शिलापूर येथे प्रस्तावित आहे.
राज्य सरकारने कॅम्पससाठी १६.८० हेक्टर जमीन उपलब्ध करून दिली आहे.
जमिनीचा सातबारा उतारा विद्यापीठाच्या प्रतिनिधींकडे सुपूर्द करण्यात आला.
प्रस्तावित कॅम्पससाठी सुमारे ४०० कोटी रुपयांचा प्रकल्प अहवाल तयार करण्यात आला आहे.
प्रकल्प अहवाल सध्या केंद्र सरकारच्या विचाराधीन आहे.
कॅम्पसची प्रस्तावित विद्यार्थीक्षमता सुमारे दीड हजार आहे.
संस्कृत माध्यमातून कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि डेटा सायन्सशी संबंधित बी-टेक अभ्यासक्रम सुरू करण्याचा प्रस्ताव आहे.
अभ्यासक्रमांसाठी स्वतंत्र शैक्षणिक आणि नियामक मंजुरी आवश्यक असेल.
प्रकल्पाला अंतिम आर्थिक मान्यता, निधी आणि बांधकामाचे वेळापत्रक अद्याप जाहीर झालेले नाही.
मंजुरीनंतर वास्तु आराखडा, बांधकाम पॅकेजेस आणि कामांची कालमर्यादा निश्चित होईल.