मुंबई (Mumbai): बृहन्मुंबई महानगरपालिकेचा (BMC) अत्यंत महत्त्वाकांक्षी बहुमाध्यम वाहतूक प्रकल्प असलेल्या 'दहिसर ट्रान्सपोर्ट हब'च्या खोदकामावरून नवा वाद उभा राहिला आहे. या प्रकल्पासाठी सुरू असलेल्या उत्खननामुळे परिसरातील इमारतींना आणि रहिवाशांना धोका निर्माण झाल्याचा आरोप करत शिवसेनेचे आमदार प्रकाश सुर्वे यांनी विधानसभेत लक्षवेधी सूचना मांडली होती. यावर उत्तर देताना नगरविकास राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ यांनी स्पष्ट केले की, या खोदकामासंदर्भात आयआयटी मुंबईच्या देखरेखीखाली केलेल्या चाचण्यांच्या अहवालाची सखोल आणि तांत्रिक तपासणी केल्यानंतरच पुढील कार्यवाही निश्चित केली जाईल. सध्या सुरक्षिततेचा उपाय म्हणून येथील काम तात्पुरते स्थगित ठेवण्यात आले आहे.
मुंबई शहरात गुजरात, राजस्थान आणि दिल्लीसारख्या उत्तर भारतीय राज्यांमधून येणाऱ्या आंतरराज्यीय बसेसमुळे होणारी वाहतूक कोंडी रोखण्यासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) दहिसरच्या जुन्या जकात नाक्याच्या १८,६०४ चौरस मीटर जागेवर १,४८१ कोटी रुपयांचा 'दहिसर मल्टिमोडल ट्रान्सपोर्ट हब' उभारण्याचे काम हाती घेतले आहे. मात्र, सध्या या प्रकल्पाच्या पायाभूत खोदकामामुळे परिसरातील नागरी सुरक्षिततेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे.
क्या आहे नेमका वाद?
प्रकल्पाच्या उत्खननादरम्यान जमिनीखाली अत्यंत कठीण स्वरूपाचा 'बेसाल्ट खडक' आढळला. हा खडक फोडण्यासाठी कंत्राटदार यंत्रणांकडून संबंधित विभागांची रीतसर परवानगी घेऊन 'नियंत्रित विद्रोही स्फोटकांचा' (Controlled Blasting) वापर करण्यात आला. मात्र, यामुळे परिसरातील इमारतींना मोठे हादरे बसत असून रहिवाशांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरल्याच्या तक्रारी समोर आल्या. यावर आमदार प्रकाश सुर्वे यांनी विधानसभेत आक्रमक पवित्रा घेत नागरी सुरक्षेसाठी हे काम त्वरित थांबवण्याची मागणी केली. त्यानंतर शासनाने पुढील आदेश येईपर्यंत हे उत्खनन थांबवले आहे.
प्रकल्पाचे तांत्रिक स्वरूप आणि रचना :
दहिसरचा हा नियोजित मल्टिमोडल प्रकल्प अत्यंत भव्य आणि अत्याधुनिक स्वरूपाचा आहे. या प्रकल्पाशी संबंधित प्रमुख तांत्रिक बाबी खालीलप्रमाणे आहेत:
प्रकल्पाचे क्षेत्र आणि खर्च: हा प्रकल्प दहिसर येथील जुन्या जकात नाक्याच्या १८,६०४ चौरस मीटर जागेवर साकारला जात असून, यासाठी सुमारे १,४८१ कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे.
बस टर्मिनल क्षमता: राज्याबाहेरून येणाऱ्या सुमारे ३५३ हून अधिक आंतरराज्यीय बसेसच्या पार्किंग आणि प्रवाशांच्या सुविधेसाठी येथे सुसज्ज टर्मिनल उभारले जाईल.
मल्टिलेव्हल वाहनतळ: स्थानिक व बाहेरील १,३०६ हून अधिक खाजगी चारचाकी गाड्यांसाठी अत्याधुनिक बहुमजली पार्किंगची सोय असेल.
थेट वाहतूक जोडणी: हा हब मेट्रो लाईन ९ आणि १० च्या पांडुरंगवाडी स्थानकाला तसेच बेस्ट बसच्या जाळ्याशी थेट जोडला जाईल, ज्यामुळे प्रवाशांना सुलभ इंटरचेंज मिळेल.
अतिरिक्त व्यापारी सुविधा: या प्रकल्पात केवळ वाहतूक सुविधाच नाही, तर १६ मजली सुसज्ज हॉटेल, व्यावसायिक कमर्शियल हब, रिटेल आउटलेट्स आणि बँक्वेट हॉलचीही उभारणी केली जाणार आहे.
आयआयटी मुंबईच्या अहवालाची तपासणी होणार
नागरिक आणि लोकप्रतिनिधींच्या तीव्र विरोधानंतर कामाला तात्पुरती स्थगिती देण्यात आली. त्यानंतर आयआयटी मुंबईच्या (IIT Bombay) मार्गदर्शक सूचनांनुसार २० जून २०२६ रोजी खोदकाम परिसरातील कंपन आणि भौगोलिक स्थितीच्या विविध चाचण्या घेण्यात आल्या. या प्राथमिक अहवालानुसार, परिसरातील निवासी इमारतींच्या रचनेला कोणताही धोका नसल्याचे तांत्रिक तपासणीत नमूद करण्यात आले आहे.
परंतु, केवळ अहवालावर विसंबून न राहता, नगरविकास विभागाचे तांत्रिक तज्ज्ञ या अहवालाचे सखोल आणि सूक्ष्म परीक्षण करतील. नागरिकांच्या जिवाशी कोणत्याही प्रकारची तडजोड केली जाणार नाही. सर्व सुरक्षा मानके आणि अटी पूर्ण असल्याची खात्री पटल्यानंतरच कंत्राटदाराला पुढील खोदकामाची परवानगी दिली जाईल, असे राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ यांनी स्पष्ट केले.
Key Points Summary
दहिसर जकात नाका येथील १,४८१ कोटींच्या ट्रान्सपोर्ट हबच्या खोदकामावरून वाद निर्माण.
कठीण बेसाल्ट खडक फोडण्यासाठी नियंत्रित स्फोटकांचा वापर केल्याने परिसरातील नागरिकांमध्ये भीती.
आमदार प्रकाश सुर्वे यांच्या लक्षवेधीनंतर खोदकामाचे काम तात्पुरते स्थगित.
आयआयटी मुंबईच्या सूचनेनुसार २० जून २०२६ रोजी प्रत्यक्ष जागेवर घेण्यात आल्या चाचण्या.
तांत्रिक अहवालानुसार परिसरातील इमारतींना कोणताही धोका नसल्याचे स्पष्ट, मात्र सरकार अहवालाची पुनर्तपासणी करणार.
हा प्रकल्प वेस्टर्न एक्सप्रेस हायवेवरील वाहतूक कोंडी ५० टक्क्यांनी कमी करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
प्रकल्पामध्ये मेट्रो कनेक्टिव्हिटी, मल्टिलेव्हल पार्किंग आणि १६ मजली हॉटेलचा समावेश.