नाशिक (Nashik): त्र्यंबकेश्वर येथील पवित्र ब्रह्मगिरी पर्वतावरील धार्मिक पर्यटन आणि भाविकांची सुरक्षितता अधिक भक्कम करण्यासाठी वन विभागाने ४.७० कोटी रुपयांच्या विकासकामांचे अल्पमुदतीचे टेंडर प्रसिद्ध केले आहे. २०२७ मधील सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर मंजूर झालेल्या या निधीतून गंगाद्वार, जटा मंदिर आणि गोदावरी उगमस्थान परिसराचा संपूर्ण कायापालट अवघ्या ९० दिवसांत केला जाणार आहे.
गोदावरी नदीचे उगमस्थान असलेल्या त्र्यंबकेश्वर येथील ब्रह्मगिरी पर्वताला देशभरातून येणाऱ्या भाविकांच्या दृष्टीने अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. दररोज हजारो पर्यटक आणि भाविक पर्वतावर गोदावरीच्या उगमाचे दर्शन घेण्यासाठी चढून जातात. मात्र, पर्वताच्या माथ्यावर पोहोचल्यानंतर पर्यटकांना अनेक असुविधांना तोंड द्यावे लागते. विशेषतः गंगा मंदिर ते जटा मंदिर दरम्यान थेट रस्ता नसल्याने आणि कड्याच्या बाजूची रेलिंग ठिकठिकाणी तुटलेली असल्याने येथे सुरक्षेचा मोठा प्रश्न निर्माण झाला होता.
त्र्यंबकेश्वर येथे २०२७ मध्ये होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या काळात लाखो भाविक ब्रह्मगिरी पर्वत आणि गंगाद्वार येथे दर्शनासाठी वेगाने येतील, हे लक्षात घेऊन कुंभमेळा प्राधिकरणाने वनविभागाच्या ४.७० कोटी रुपयांच्या विकासकामांच्या प्रस्तावांना तातडीने प्रशासकीय मान्यता दिली आहे. त्यानुसार वनविभागाने टेंडर प्रसिद्ध केले आहेत.
भाविकांच्या सुरक्षेसाठी मजबूत रेलिंग
गोदावरी उगमस्थानाकडून जटा मंदिराकडे जाताना तीव्र डोंगराळ उतार आणि खोल कडा आहे. या अत्यंत धोकादायक भागात भाविकांचा प्रवास सुरक्षित करण्यासाठी ७५० मीटर लांबीचे स्टेप-रेलिंग आणि १,२५० मीटर लांबीचे सलग मजबूत रेलिंग अशा एकूण २ हजार मीटर लांबीचे रेलिंग वन विभागाच्या वतीने बसवले जाणार आहे.
यासोबतच पर्वतावरील वर्दळ लक्षात घेऊन भाविकांच्या सोयीसाठी दीड ते दोन मीटर रुंदीच्या नव्या पायवाटा विकसित केल्या जातील. यामध्ये प्रामुख्याने खालील मार्गांचा समावेश असेल:
पंचलिंग मंदिर ते नंदीखांब मार्ग: पायवाटा अधिक रुंद करून भाविकांना चालणे सोपे केले जाईल.
मूळगंगा मंदिर ते जटा मंदिर मार्ग: दुर्गम भागातील दगडी रस्ते व्यवस्थित करून नवीन पायऱ्यांची सोय केली जाईल.
नंदीखांब ते गंगाद्वार मार्ग: भाविकांची जास्त गर्दी होणारा हा मार्ग दीड ते दोन मीटरपर्यंत रुंद केला जाईल.
नंदीखांब ते जटा मंदिर मार्ग: प्रवासाचा वेळ वाचवण्यासाठी या मार्गाची विशेष डागडुजी केली जाईल.
प्रतीक्षागृह, पॅगोडा आणि पर्यटकांसाठी सुविधा
ब्रह्मगिरीच्या पर्यटन विकासांतर्गत गंगाद्वार येथे आकर्षक प्रवेशद्वार आणि गॅझेबो उभारला जाईल. याशिवाय मुक्तादेवी परिसरात गॅझेबो आणि विश्रांतीसाठी वर्तुळाकार पॅगोडा बांधण्यात येणार आहे. भाविकांना विश्रांती घेता यावी म्हणून ब्रह्मसावित्री मंदिर, मुक्तादेवी मंदिर आणि मुख्य वन संरक्षण कॅम्पजवळ अत्याधुनिक प्रतीक्षागृह आणि विश्रांतीसाठी मोठे ओटे बांधले जाणार आहेत.
या संपूर्ण प्रकल्पात वनविभागाच्या सुरक्षा चौकी म्हणजेच प्रोटेक्शन कॅम्पच्या दुरुस्तीचे कामही समाविष्ट करण्यात आले असून, त्यासाठी ५८.५७ लाख रुपयांची विशेष तरतूद केली आहे. या सर्व कामांमुळे ब्रह्मगिरी परिसरातील निसर्गरम्य आणि धार्मिक पर्यटनाला मोठ्या प्रमाणात चालना मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
वनविभागाने या सर्व कामांसाठी अल्पमुदतीचे टेंडर प्रसिद्ध केले असून, कंत्राटदारांना या टेंडर प्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी १५ जूनपर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. काम सुरू झाल्यापासून ९० दिवसांच्या अत्यंत मर्यादित कालावधीत ही सर्व कामे दर्जेदारपणे पूर्ण करणे बंधनकारक असणार आहे.
Key Points Summary
त्र्यंबकेश्वर ब्रह्मगिरी पर्वतावर पर्यटनासाठी ४.७० कोटी रुपयांची विकासकामे मंजूर.
वनविभागाने कामांसाठी प्रसिद्ध केले अल्पमुदतीचे टेंडर; १५ जूनपर्यंत अर्ज करण्याची अंतिम मुदत.
टेंडरमधील सर्व कामे कंत्राटदाराला ९० दिवसांच्या मर्यादित कालावधीत पूर्ण करावी लागणार.
खोल कड्यालगत भाविकांच्या सुरक्षेसाठी एकूण २ हजार मीटरचे मजबूत रेलिंग बसवणार.
मुळगंगा ते जटा मंदिरासह ४ मुख्य मार्गांवर दीड ते दोन मीटर रुंदीच्या पायवाटा उभारणार.
गंगाद्वार, मुक्तादेवी आणि ब्रह्मसावित्री मंदिर परिसरात प्रतीक्षागृह, गॅझेबो आणि पॅगोडा साकारणार.