नाशिक (Nashik): नाशिक शहराच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेत लवकरच इलेक्ट्रिक बसची भर पडणार आहे. केंद्र सरकारच्या पीएम ई-बस सेवा योजनेंतर्गत नाशिक महापालिकेला मंजूर झालेल्या ५० वातानुकूलित इलेक्ट्रिक बसपैकी २८ बस नाशिकमध्ये दाखल झाल्या आहेत. आडगाव येथील ई-बस डेपोत या बस ठेवण्यात आल्या असून, त्यांची आरटीओ नोंदणी प्रक्रिया सुरू आहे. सप्टेंबरपासून शहरातील निवडक मार्गांवर ई-बस सेवा सुरू करण्याचे नियोजन आहे.
उर्वरित २२ बस येत्या १५ दिवसांत दाखल होण्याची शक्यता आहे. बससेवेच्या लोकार्पणाची तारीख लवकरच जाहीर केली जाणार आहे. सिंहस्थ कुंभमेळा २०२७च्या पार्श्वभूमीवर शहरातील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था सक्षम करण्याच्या दृष्टीने ई-बसचा ताफा महत्त्वाचा ठरणार आहे.
३५ आसनी एसी बस; आरटीओ नोंदणी सुरू
नाशिक महानगर परिवहन महामंडळ लिमिटेडच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पहिल्या टप्प्यात २८ ई-बस प्राप्त झाल्या आहेत. या ३५ आसनी वातानुकूलित इलेक्ट्रिक बस आहेत. सध्या त्यांची आरटीओ नोंदणी आणि सेवा सुरू करण्यासाठी आवश्यक प्रक्रिया सुरू आहे.
सुरुवातीच्या टप्प्यात ज्या अंतर्गत शहर मार्गांवर अद्याप बससेवा उपलब्ध नाही, अशा मार्गांवर या ई-बस धावविण्याचे नियोजन आहे. त्यामुळे शहरातील सार्वजनिक वाहतुकीचे जाळे आणखी विस्तारण्यास मदत होण्याची अपेक्षा आहे.
१० वर्षांचा करार; प्रतिकिलोमीटर ७४ रुपये खर्च
पीएम ई-बस सेवा योजनेंतर्गत ५० इलेक्ट्रिक बसच्या संचालनासाठी नाशिक महापालिकेने गेल्या महिन्यात जेबीएम इकोलाइफ मोबिलिटी प्रायव्हेट लिमिटेडसोबत १० वर्षांचा करार केला आहे.
या करारानुसार बसची खरेदी, संचालन, देखभाल आणि व्यवस्थापनाची जबाबदारी संबंधित कंपनीची राहणार आहे. ‘प्रोक्युअर-ऑपरेट-मेन्टेन-मॅनेज’ (पीओएमएम) पद्धतीने ही सेवा राबविण्यात येणार आहे.
या सेवेसाठी नाशिक महापालिका संबंधित ऑपरेटरला प्रतिकिलोमीटर ७४ रुपये अदा करणार आहे. त्यापैकी पीएम ई-बस सेवा योजनेंतर्गत केंद्र सरकारकडून प्रतिकिलोमीटर २४ रुपयांचे अनुदान मिळणार आहे. त्यामुळे महापालिकेवरील प्रभावी संचालन खर्च सुमारे ५० रुपये प्रतिकिलोमीटर राहणार आहे.
आणखी ५० ई-बसची मागणी
सुरुवातीला या ई-बस नाशिक महापालिका हद्दीतच चालविण्यात येणार आहेत. आगामी सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या काळात नाशिकमध्ये भाविक आणि पर्यटकांची मोठी गर्दी होण्याची शक्यता असल्याने सार्वजनिक वाहतुकीवरील ताण वाढणार आहे.
ही बाब लक्षात घेऊन महापालिकेने केंद्र सरकारकडे आणखी ५० इलेक्ट्रिक बसची मागणी केली आहे. ही मागणी मंजूर झाल्यास भविष्यात नाशिकच्या ई-बस ताफ्याची संख्या १०० पर्यंत पोहोचू शकते.
सध्या २५० बसचा ताफा
नाशिक शहरातील सार्वजनिक बससेवा एनएमपीएमएलमार्फत चालविली जाते. महामंडळाच्या ताफ्यात सध्या २५० बस आहेत. त्यामध्ये २०० सीएनजी आणि ५० डिझेल बसचा समावेश आहे.
या बस नाशिक शहरासह लगतच्या परिसरातील सुमारे ६० मार्गांवर धावतात. त्र्यंबकेश्वर, दिंडोरी, सिन्नर, ओझर, सायखेडा आणि पिंपळगाव आदी भागांनाही या बससेवेचा लाभ मिळतो.
नवीन ई-बस दाखल झाल्याने सार्वजनिक वाहतुकीची क्षमता वाढण्याबरोबरच प्रवाशांना वातानुकूलित आणि पर्यावरणपूरक प्रवासाचा पर्याय उपलब्ध होणार आहे. सिंहस्थाच्या काळातील वाढीव प्रवासी वाहतुकीचा ताण हाताळण्यासाठी या बस उपयुक्त ठरणार असून, त्यानंतरही त्या नाशिकच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेचा कायमस्वरूपी भाग राहणार आहेत.
Key Points
नाशिकमध्ये सप्टेंबरपासून ई-बस सेवा सुरू करण्याचे नियोजन,
पीएम ई-बस सेवा योजनेंतर्गत नाशिकला ५० एसी इलेक्ट्रिक बस मंजूर,
पहिल्या टप्प्यात २८ ई-बस नाशिकमध्ये दाखल,
उर्वरित २२ बस १५ दिवसांत दाखल होण्याची शक्यता,
ई-बस ३५ आसनी आणि वातानुकूलित,
बसच्या आरटीओ नोंदणीची प्रक्रिया सुरू,
जेबीएम इकोलाइफ मोबिलिटीसोबत १० वर्षांचा करार,
ऑपरेटरला प्रतिकिलोमीटर ७४ रुपये देणार,
केंद्राकडून प्रतिकिलोमीटर २४ रुपयांचे अनुदान,
महापालिकेचा प्रभावी संचालन खर्च सुमारे ५० रुपये प्रतिकिलोमीटर,
आणखी ५० ई-बससाठी केंद्राकडे मागणी,
मागणी मंजूर झाल्यास ई-बसचा ताफा १०० पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता,
सध्या नाशिकच्या सार्वजनिक बस ताफ्यात २५० बस.
