मुंबई: मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाहतूक व्यवस्था अधिक वेगवान करण्यासाठी आणि पालघर, ठाणे व रायगड जिल्ह्यांच्या विकासाला गती देण्यासाठी बहुचर्चित विरार-अलिबाग बहुउद्देशीय वाहतूक मार्गिकेच्या (Multimodal Corridor) पहिल्या टप्प्यासाठी लवकरच टेंडर प्रसिद्ध केले जाणार आहे. नवघर ते बलावली दरम्यानच्या ९६ किलोमीटरच्या या पहिल्या टप्प्याचे काम 'बांधा, वापरा व हस्तांतरित करा' (BOT) या तत्त्वावर केले जाणार असून, भूसंपादनासाठी हुडकोकडून मिळणाऱ्या २२,२५० कोटी रुपयांच्या कर्जाला राज्य सरकारने हमी दिल्याने या प्रकल्पातील सर्व मोठे अडथळे दूर झाले आहेत.
मुंबई महानगर प्रदेशातील पालघर, ठाणे आणि रायगड या तीन महत्त्वाच्या जिल्ह्यांना एकमेकांशी थेट जोडणाऱ्या आणि दळणवळणाला नवी दिशा देणाऱ्या विरार-अलिबाग मल्टिमॉडेल कॉरिडॉरच्या कामाला आता मोठी गती मिळणार आहे. महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाच्या (MSRDC) वतीने राबवल्या जाणाऱ्या या प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यासाठी लवकरच टेंडर जाहीर केले जाणार आहे.
एकूण १२६ किलोमीटर लांबीच्या या प्रकल्पातील पहिल्या टप्प्यात पालघर जिल्ह्यातील वसई येथील राष्ट्रीय महामार्ग ८ वरील नवघर गाव ते पेण तालुक्यातील राष्ट्रीय महामार्ग ६६ वरील बलावली गावादरम्यान ९६ किलोमीटरचे काम हाती घेतले जाईल. हे काम 'बीओटी' (BOT) तत्त्वावर केले जाणार असून, प्रकल्पाचे भूसंपादन आणि बांधकाम असा एकूण अंदाजित खर्च तब्बल ६६ हजार कोटी रुपये आहे.
हुडकोच्या कर्जाला अखेर शासन हमी
या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी सर्वात मोठा अडथळा भूसंपादनाचा होता. भूसंपादनासाठी रस्ते विकास महामंडळाला 'हुडको'कडून (HUDCO) २२ हजार २५० कोटी रुपयांचे कर्ज घ्यावे लागणार होते. मात्र, हुडकोने घातलेल्या अटींवरून राज्य सरकार आणि हुडको यांच्यात वाद निर्माण झाल्याने कर्ज प्रक्रिया रेंगाळली होती. अखेर राज्य सरकारने या कर्जासाठी शासन हमी (Government Guarantee) देण्याचा मोठा निर्णय घेतला आहे. यामुळे कर्ज उभारणीचा मार्ग पूर्णपणे मोकळा झाला असून भूसंपादन प्रक्रिया तातडीने पूर्ण केली जाईल.
आठ पदरी महामार्ग आणि मध्यभागी मेट्रो
प्रस्तावित मल्टिमॉडेल कॉरिडॉर हा संपूर्ण ८ पदरी असणार असून प्रवाशांच्या सोयीसाठी आणि वेगवान वाहतुकीसाठी अत्याधुनिक पायाभूत सुविधांचा वापर केला जाईल. या प्रकल्पात खालील तांत्रिक कामांचा समावेश असेल:
८ मोठे इंटरचेंज
२८ वाहन अंडरपास आणि १६ पादचारी अंडरपास
१२० कल्व्हर्ट (छोटे पूल)
२१ उड्डाणपूल आणि ५ भुयारी मार्ग (टनेल)
४० मोठे आणि ३२ छोटे पूल
विशेष म्हणजे, या संपूर्ण ८ पदरी महामार्गाच्या मधोमध तब्बल १३६ किलोमीटर लांबीची मेट्रो मार्गिका उभारण्याचेही प्रस्तावित आहे, ज्यामुळे भविष्यात या भागात मेट्रो रेल्वे धावू शकेल.
समृद्धी महामार्ग आणि जेएनपीटी जोडणी सोपी होणार
हा प्रकल्प पूर्वी मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाकडे (MMRDA) होता, परंतु तो आता रस्ते विकास महामंडळाकडे (MSRDC) सोपवल्यामुळे मोठी तांत्रिक सोय झाली आहे. यामुळे हा कॉरिडॉर थेट हिंदुहृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे महाराष्ट्र समृद्धी महामार्ग, प्रस्तावित कोकण एक्स्प्रेस वे आणि जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्टला (JNPT) जोडता येणे शक्य होणार आहे.
सध्या समृद्धी महामार्ग थेट जेएनपीटी बंदराशी जोडलेला नसल्याने राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या मुंबई-वडोदरा महामार्गावर अवलंबून राहावे लागत आहे. विरार-अलिबाग मार्ग तयार झाल्यानंतर समृद्धी आणि कोकण एक्स्प्रेस वेसह मुंबई-अहमदाबाद हायवे, मुंबई-पुणे एक्स्प्रेस वे आणि मुंबई-गोवा महामार्ग एकमेकांशी थेट जोडले जातील.
या थेट जोडणीमुळे वसई-विरार, ठाणे, कल्याण-डोंबिवली, भिवंडी, नवी मुंबई आणि उरण-पनवेल या महानगरांमधील अवजड व व्यापारी वाहतूक अधिक जलद होऊन या परिसरातील ग्रोथ सेंटर्स आणि एमआयडीसी क्षेत्राचा वेगाने विकास होणार आहे.
Key Points Summary
विरार-अलिबाग बहुउद्देशीय मार्गिकेच्या पहिल्या टप्प्यातील ९६ किलोमीटरच्या कामासाठी लवकरच टेंडर प्रसिद्ध होणार.
पालघरमधील नवघर ते पेणमधील बलावली दरम्यानचे हे काम 'बीओटी' (BOT) तत्त्वावर केले जाईल.
भूसंपादनासाठी हुडकोकडून घेतलेल्या २२,२५० कोटींच्या कर्जाला राज्य सरकारची अंतिम हमी.
प्रकल्पाचा भूसंपादनासह एकूण अंदाजित खर्च ६६ हजार कोटी रुपये असणार.
८ पदरी महामार्गासोबतच मध्यभागी १३६ किलोमीटर लांबीची मेट्रो मार्गिका उभारण्याचे नियोजन.
हा प्रकल्प समृद्धी महामार्ग, कोकण एक्स्प्रेस वे, मुंबई-पुणे एक्स्प्रेस वे आणि जेएनपीटी बंदराला थेट जोडणार.
जेएनपीटी बंदरामुळे मुंबई, ठाणे आणि रायगडमधील मालवाहतूक अधिक वेगवान होणार.