मुंबई (Mumbai): मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीवरील ताण कमी करण्यासाठी राज्य सरकारने 'वॉटर मेट्रो'च्या (Mumbai Water Metro) रूपाने एक क्रांतिकारी पाऊल उचलले आहे.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या उपस्थितीत महाराष्ट्र सागरी मंडळ आणि नॉर्वेच्या 'मे. हायके एएस' (Hyke AS) या जागतिक दर्जाच्या कंपनीमध्ये सामंजस्य करार करण्यात आला. या प्रकल्पामुळे मुंबईत केवळ आधुनिक जलवाहतूकच सुरू होणार नाही, तर महाराष्ट्रात जहाजबांधणी (Shipbuilding) सुविधेलाही मोठी चालना मिळणार आहे.
मुंबईच्या वाहतुकीला नवी दिशा देण्यासाठी गेल्या दहा वर्षांपासून सुरू असलेल्या प्रयत्नांना आता मूर्त स्वरूप येत आहे. मुंबई वॉटर मेट्रो प्रकल्पासाठी 'वर्षा' निवासस्थानी पार पडलेला हा करार मुंबईच्या पायाभूत सुविधा विकासातील एक मैलाचा दगड ठरणार आहे. यावेळी मत्स्यव्यवसाय व बंदरे मंत्री नितेश राणे आणि आंतरराष्ट्रीय प्रतिनिधी उपस्थित होते.
काय आहे प्लॅन?
कोची मेट्रो रेल लि. ने तयार केलेल्या सविस्तर प्रकल्प अहवालानुसार (DPR), हा प्रकल्प दोन टप्प्यांत राबवला जाईल. सध्या सुरू असलेल्या २१ जलमार्गांवरील २४ टर्मिनल्सचे अद्ययावतीकरण केले जाणार आहे. याशिवाय, नव्याने १० नवीन जलमार्ग सुरू करण्यात येणार असून त्यासाठी २१ नवीन टर्मिनल्सची निर्मिती प्रस्तावित आहे. अशा प्रकारे एकूण ४५ टर्मिनल्सचे जाळे मुंबई आणि उपनगरांना समुद्राच्या मार्गाने जोडणार आहे.
नॉर्वेचे तंत्रज्ञान आणि महाराष्ट्रात जहाजबांधणी
नॉर्वेची 'हायके एएस' ही कंपनी शहरी जलवाहतुकीसाठी लागणाऱ्या अत्याधुनिक आणि शाश्वत जलयानांच्या (Vessels) निर्मितीमध्ये जागतिक आघाडीवर आहे. या करारानुसार, कंपनी मुंबईसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाने बनवलेली जलयाने उपलब्ध करून देणार आहे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, ही कंपनी महाराष्ट्रातच जहाजबांधणी सुविधा उभारण्यासाठी इच्छुक आहे, ज्यामुळे स्थानिक स्तरावर मोठ्या प्रमाणात रोजगार निर्माण होईल.
वाहतुकीवरील ताण कमी होणार
मुंबईसारख्या महानगरात जलमार्गांचा प्रभावी वापर केल्यास वाहतूक कोंडी कमी होण्यास मोठी मदत होईल. हा प्रकल्प देशातील इतर शहरांसाठीही मार्गदर्शक ठरेल, असा विश्वास मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी व्यक्त केला. तर, मंत्री नितेश राणे यांनी हा करार सागरी विकास आणि कौशल्य विकासासाठी नवी दिशा देणारा असल्याचे म्हटले.
प्रवासी-अनुकूल, सुरक्षित आणि प्रदूषणमुक्त असा हा वॉटर मेट्रोचा प्रवास मुंबईकरांच्या दैनंदिन प्रवासाची व्याख्या बदलून टाकणारा ठरेल. शाश्वत जलवाहतुकीच्या (Sustainable Water Transport) या संकल्पनेमुळे मुंबईच्या किनारपट्टीचा औद्योगिक विकासही वेगाने होईल.
महत्वाचे मुद्दे
महाराष्ट्र सागरी मंडळ आणि नॉर्वेच्या हायके एएस कंपनीमध्ये सामंजस्य करार.
विद्यमान २१ जलमार्गांवरील २४ टर्मिनल्सचे आधुनिक अपग्रेडेशन होणार.
नव्याने १० जलमार्ग आणि २१ नवीन टर्मिनल्सची निर्मिती प्रस्तावित.
महाराष्ट्रात जहाजबांधणी (Shipbuilding) केंद्राची स्थापना होणार.
शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक वाहतुकीवर राज्य सरकारचा विशेष भर.
कोची मेट्रो मॉडेलनुसार मुंबई वॉटर मेट्रोचे नियोजन.