नाशिक (Nashik): समृद्धी महामार्गाला वाढवण बंदराशी जोडणाऱ्या प्रस्तावित सहापदरी महामार्गाला पर्यावरणीय पातळीवर अडथळा निर्माण झाला आहे. केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयाच्या तज्ज्ञ मूल्यांकन समितीने प्रकल्पाच्या पर्यावरणीय अभ्यासासाठी आवश्यक ‘टर्म्स ऑफ रेफरन्स’ला तत्काळ मंजुरी न देता प्रस्ताव स्थगित ठेवला आहे. वैतरणा धरणाच्या सुरक्षिततेवरील संभाव्य परिणाम, सुमारे २१२ हेक्टर वनक्षेत्राचे नुकसान आणि पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रातून जाणारा मार्ग याबाबत समितीने गंभीर आक्षेप नोंदवले आहेत.
तज्ज्ञ मूल्यांकन समितीच्या १५ आणि १६ जुलै २०२६ रोजी झालेल्या ४५५ व्या बैठकीत या प्रस्तावावर चर्चा झाली. प्रकल्पाची संवेदनशीलता लक्षात घेऊन उपसमितीने प्रत्यक्ष स्थळपाहणी करावी आणि त्यानंतरच ‘टर्म्स ऑफ रेफरन्स’ मंजूर करण्याबाबत निर्णय घ्यावा, अशी शिफारस करण्यात आली.
वैतरणा धरणाच्या सुरक्षिततेवर प्रश्न
महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाच्या माध्यमातून हा महामार्ग उभारण्याचे नियोजन आहे. प्रस्तावित मार्ग राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ४८ वरील तवा येथून नाशिक जिल्ह्यातील भरवीर येथे समृद्धी महामार्गाला जोडणार आहे.
मात्र, चेनज ६८.५०० ते ८९.५०० दरम्यानचा मार्ग वैतरणा जलाशयाच्या अत्यंत जवळून जात असल्याचे समितीने नमूद केले. महामार्गामुळे धरणाच्या सुरक्षिततेवर संभाव्य परिणाम होऊ शकतो का, याचा सखोल अभ्यास करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. संबंधित भाग टाळण्यासाठी पर्यायी मार्गाचा गांभीर्याने विचार करण्याची सूचनाही समितीने केली.
वनक्षेत्र आणि संवेदनशील गावांचा मुद्दा
या महामार्गामुळे सुमारे २१२ हेक्टर वनक्षेत्र बाधित होण्याची शक्यता असून आवश्यक वनमंजुरी अद्याप प्रलंबित असल्याचे प्रस्तावात नमूद करण्यात आले आहे. मार्गाचा काही भाग डहाणू पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रातून जाणार आहे. पश्चिम घाट पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रातील आठ गावांवर संभाव्य परिणाम होणार असून त्यापैकी पाच गावे अधिसूचित डहाणू संवेदनशील क्षेत्रात येतात.
वाढवण बंदर आणि समृद्धी महामार्गादरम्यानचा मंजूर फ्रेट कॉरिडॉर सुमारे १०४.९ किलोमीटरचा असून त्यासाठी राज्य सरकारने ₹२,५२८.९० कोटींच्या खर्चाला मान्यता दिली आहे. त्यामुळे मूळ कॉपीतील १०६.०७८ किलोमीटर आणि ₹२,९३८.६९ कोटी हे आकडे अधिकृत शासन निर्णयाशी पडताळणे आवश्यक आहे.
पर्यावरण समितीच्या निर्णयामुळे प्रकल्प रद्द झालेला नाही. मात्र, प्रत्यक्ष पाहणी, पर्यायी मार्गाचा अभ्यास आणि वन व पर्यावरणविषयक आक्षेपांचे निराकरण होईपर्यंत पर्यावरणीय मंजुरीची पुढील प्रक्रिया लांबण्याची शक्यता आहे.
Key Points
समृद्धी-वाढवण महामार्गाच्या पर्यावरणीय अभ्यासासाठी आवश्यक ‘टर्म्स ऑफ रेफरन्स’ प्रस्ताव स्थगित
वैतरणा जलाशयाजवळून जाणाऱ्या मार्गामुळे धरणाच्या सुरक्षिततेवर संभाव्य परिणामाची चिंता
चेनज ६८.५०० ते ८९.५०० दरम्यान पर्यायी मार्गाचा विचार करण्याची सूचना
प्रस्तावित महामार्गामुळे सुमारे २१२ हेक्टर वनक्षेत्र बाधित होण्याची शक्यता
संबंधित वनमंजुरी अद्याप प्रलंबित असल्याची नोंद
प्रस्तावित मार्ग डहाणू पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रातून जाणार
पश्चिम घाट पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रातील आठ गावांवर संभाव्य परिणाम
प्रत्यक्ष स्थळपाहणीनंतर समिती प्रस्तावावर पुन्हा निर्णय घेणार
प्रकल्प रद्द झालेला नसून पर्यावरणीय मंजुरीची प्रक्रिया पुढे ढकलली आहे
राज्य सरकार आणि एमएसआरडीसीला पर्यायी मार्ग किंवा सुधारित आराखडा सादर करावा लागू शकतो