मुंबई (Mumbai): महाराष्ट्राची कुलस्वामिनी आई तुळजाभवानी देवीच्या मंदिराचा कायापालट आता खऱ्या अर्थाने सुरू झाला असून, या तीर्थक्षेत्राच्या सर्वांगीण विकासासाठी तयार करण्यात आलेल्या भव्य आराखड्याला मोठी गती मिळाली आहे.
या प्रकल्पातील पहिल्या टप्प्यातील ५५५ कोटी रुपयांच्या कामांना तांत्रिक आणि प्रशासकीय मान्यता मिळाली असून, प्रत्यक्ष कामांच्या टेंडर प्रक्रियेलाही सुरुवात झाली आहे. यामुळे भाविकांसाठी दर्जेदार पायाभूत सुविधा उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
तुळजापूर मंदिर विकास आराखड्यांतर्गत एकूण १,८६५ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला असून, त्यापैकी पहिल्या टप्प्यात ५५५ कोटी ८० लाख रुपयांच्या चार मुख्य कामांना मंजुरी मिळाली आहे. या आराखड्यात केवळ मंदिराचे सौंदर्य वाढवण्यावरच भर न देता, तिथे येणाऱ्या लाखो भाविकांना सुलभ दर्शन घेता यावे यासाठी भौतिक सुविधांच्या जाळ्यावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे.
यामध्ये रस्ते रुंदीकरण, सांडपाणी व्यवस्थापन, भाविकांसाठी भक्तनिवास आणि पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था यांसारख्या मूलभूत घटकांचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे, मंदिराच्या सभोवतालची महसुली जमीन मंदिर संस्थानकडे वर्ग करून त्या ठिकाणी नियोजनबद्ध विकास केला जाणार आहे.
वाढत्या गर्दीचे नियोजन करण्यासाठी मंदिर परिसरात कडेकोट सुरक्षा आणि सुसज्ज वाहतूक यंत्रणा उभारली जाणार आहे. भाविकांच्या सुरक्षिततेसाठी स्वतंत्र पोलीस चौकी बांधण्याची तरतूद करण्यात आली असून, यासाठी विशेष निधी उपलब्ध करून दिला जाणार आहे. तसेच, शहरातील अंतर्गत रस्ते आणि पार्किंगच्या समस्या सोडवण्यासाठी सार्वजनिक बांधकाम विभाग आणि नगर परिषद प्रशासनामार्फत विशेष नियोजन करण्यात येत आहे.
या कामांसाठी लागणारी जमीन संपादित करण्यासाठी २८ कोटी ८८ लाख रुपयांचा निधी यापूर्वीच मंजूर झाला असून, उपविभागीय अधिकाऱ्यांच्या माध्यमातून ही प्रक्रिया वेगाने राबवली जात आहे.
या विकासकामांची अंमलबजावणी करताना गुणवत्तेशी तडजोड केली जाऊ नये, यासाठी जिल्हाधिकारी आणि मंदिर संस्थानला विशेष अधिकार देण्यात आले आहेत. आगामी आर्थिक वर्षांसाठीही निधीचे योग्य नियोजन करण्यात आले असून, २०२५-२६ या वर्षासाठी ५४ कोटी २८ लाख रुपये आणि २०२६-२७ या वर्षासाठी ५०० कोटी रुपयांची तरतूद प्रस्तावित करण्यात आली आहे. तांत्रिक मान्यता मिळालेल्या ४५७ कोटी ८० लाख रुपयांच्या कामांच्या निविदा आता प्रसिद्ध झाल्या असून, लवकरच प्रत्यक्ष कामांना सुरुवात होणार आहे.
पुरातत्व विभाग, महावितरण, पाटबंधारे आणि सार्वजनिक बांधकाम विभाग अशा सर्व यंत्रणांच्या समन्वयातून तुळजापूर शहराचे रूप पालटणार आहे. या विकास आराखड्यामुळे केवळ धार्मिक महत्त्वच वाढणार नाही, तर पायाभूत सुविधा भक्कम झाल्यामुळे स्थानिक पर्यटन आणि रोजगारालाही मोठी चालना मिळणार आहे.