मुंबई (Mumbai): आशियातील सर्वात मोठी झोपडपट्टी असलेल्या धारावीतील लाखो रहिवाशांना सुरक्षित आणि हक्काची घरे देण्यासाठी राज्य सरकारने पुनर्वसनाचा १० वर्षांचा कृती आराखडा जाहीर केला आहे. या प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात मार्च २०२८ पर्यंत किमान १० हजार घरे रहिवाशांना हस्तांतरित करण्याचे अंतिम नियोजन करण्यात आले आहे.
सह्याद्री अतिथीगृह येथे झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत धारावीतील स्थानिक उद्योग, महिलांची सुरक्षा आणि कुंभारवाड्यासारखा पारंपरिक वारसा कायम ठेवूनच संपूर्ण पुनर्वसन करण्याचे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.
धारावी पुनर्विकास प्रकल्पाला वेग देण्यासाठी शासन आणि विकासक संस्था यांच्यात गृहनिर्माण रचनेबाबत महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात आले आहेत. हा प्रकल्प केवळ इमारती उभ्या करण्याचा व्यावसायिक उपक्रम नसून, तो धारावीतील नागरिकांच्या सर्वांगीण विकासाचा उपक्रम आहे. त्यामुळे संपूर्ण गृहनिर्माण आणि औद्योगिक पुनर्वसन प्रक्रियेत स्थानिक लोकहितालाच सर्वोच्च प्राधान्य देण्याची भूमिका शासनाने घेतली आहे.
महिलांची सुरक्षितता आणि घरांची वैशिष्ट्ये
नव्या आराखड्यानुसार पात्र रहिवाशांना मिळणाऱ्या घरांमध्ये अत्याधुनिक आणि सोयीस्कर सुविधा दिल्या जातील. प्रत्येक घरामध्ये स्वतंत्र स्वयंपाकघर, सुसज्ज शयनकक्ष आणि नैसर्गिक प्रकाश व्यवस्था असणार आहे. या घरांची रचना करताना महिलांच्या सुरक्षिततेला आणि सोयीला प्राधान्य देत स्वतंत्र स्वच्छतागृहांची तरतूद करण्यात आली आहे, जो या पुनर्वसनाचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे.
एमएसएमई क्षेत्रासाठी विशेष योजना आणि क्लाऊड किचन
धारावीच्या अर्थव्यवस्थेचा मुख्य कणा असणारे लघुउद्योग सुरक्षित ठेवण्यासाठी विशेष एमएसएमई योजना तयार केली जात आहे. यामध्ये चामडे उद्योग, वस्त्रनिर्मिती, प्लास्टिक पुनर्वापर आणि अन्नप्रक्रिया उद्योगांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. खाद्यपदार्थ बनवणाऱ्या छोट्या गृहोद्योगांना चालना देण्यासाठी आधुनिक क्लाऊड किचन संकल्पना येथे राबवली जाईल. यामुळे तेथील महिला बचत गटांना आणि छोट्या व्यावसायिकांना स्वतःची ब्रँडिंग करणे शक्य होईल.
कुंभारवाड्याचे पर्यटन केंद्र म्हणून जतन
मातीच्या भांड्यांचा व्यवसाय करणारा कुंभारवाडा हा धारावीचा सांस्कृतिक आणि पर्यटन वारसा मानला जातो. येथे येणारे विदेशी पर्यटक कुंभारवाड्याला आवर्जून भेट देतात. त्यामुळे या परिसराचे वैशिष्ट्यपूर्ण अस्तित्व कायम राखले जाईल. स्थानिक रहिवाशांशी थेट चर्चा करून आणि त्यांना विश्वासात घेऊनच येथील पुनर्वसनाचा तोडगा काढण्यात येणार आहे.
Key Points Summary
धारावी पुनर्वसन प्रकल्पांतर्गत पुढील १० वर्षांत संपूर्ण कायापालट करण्याचे लक्ष्य.
पहिल्या टप्प्यात मार्च २०२८ पर्यंत १० हजार घरे रहिवाशांना दिली जाणार.
नव्या घरांमध्ये स्वतंत्र स्वयंपाकघर, बेडरूम आणि महिलांसाठी स्वतंत्र स्वच्छतागृहांची विशेष सोय.
चामडे, कपडे आणि मातीच्या भांड्यांच्या उद्योगांसाठी विशेष एमएसएमई योजना राबवणार.
अन्नप्रक्रिया उद्योगातील महिलांसाठी आधुनिक क्लाऊड किचन उभारणार.
परवानग्या आणि टेंडर प्रक्रियेला गती देण्यासाठी विशेष सिंगल विंडो कक्ष सुरू होणार.
