मुंबई (Mumbai) : रत्नागिरी जिल्ह्यातील अत्यंत महत्त्वाच्या आणि ऐतिहासिक ऐतिहासिक वारसा असलेल्या संगमेश्वर कसबा येथे धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराजांचे भव्य आणि आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे राष्ट्रीय स्मारक उभारण्यास राज्य सरकार कटिबद्ध आहे. या ऐतिहासिक स्मारकाच्या उभारणीसाठी तब्बल ३५० कोटी रुपयांचा भव्य आराखडा मंजूर करण्यात आला असल्याची घोषणा उद्योग आणि रत्नागिरीचे पालकमंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी विधान परिषदेत केली. स्मारकाचा विस्तार करण्यासाठी भविष्यात आवश्यकतेनुसार अतिरिक्त जमीन संपादित करण्याची तयारीही शासनाने दर्शवली आहे.
स्वराज्यरक्षक छत्रपती संभाजी महाराज यांनी आपल्या पराक्रमाने आणि बलिदानाने इतिहास घडवला. ज्या संगमेश्वर कसबा येथील ऐतिहासिक सरदेसाई वाड्याच्या परिसरातून शंभूराजांना मुघलांनी पकडले होते, त्याच पावन भूमीवर त्यांचे भव्य स्मारक उभारण्याची मागणी अनेक वर्षांपासून प्रलंबित होती. या पार्श्वभूमीवर, विधान परिषदेत आमदार प्रमोद जठार यांनी मांडलेल्या लक्षवेधी सूचनेला उत्तर देताना मंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी स्मारकाच्या ३५० कोटींच्या सुधारित आणि भव्य आराखड्याला मंजुरी मिळाल्याची घोषणा केली. या चर्चेत आमदार प्रवीण दरेकर यांनीही सहभाग घेऊन काही महत्त्वाच्या सूचना मांडल्या.
ऐतिहासिक वाड्याच्या जागेवरच भव्य स्मारक
राज्यमंत्री योगेश कदम यांनी या प्रकल्पाबाबत अधिक माहिती देताना स्पष्ट केले की, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आपल्या अर्थसंकल्पीय भाषणात या ऐतिहासिक स्मारकाची अधिकृत घोषणा केली होती. त्यानुसार आता ३५० कोटी रुपयांचा सविस्तर प्रकल्प अहवाल (DPR) आणि आराखडा तयार करण्यात आला आहे. संगमेश्वर कसब्यातील मूळ वाड्याच्या ऐतिहासिक परिसरातच हे स्मारक उभारण्यास सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाईल. या स्मारकाच्या निर्मितीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून छत्रपती संभाजी महाराजांचा संपूर्ण इतिहास आणि पराक्रम दाखवणारी शिवसृष्टी उभारली जाणार आहे.
स्मारक प्रकल्पाचे टप्पे आणि नियोजनाचा रोडमॅप
या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचा पहिला टप्पा ३५० कोटी रुपयांच्या अर्थसंकल्पीय तरतुदीतून सुरू केला जात असून, सध्या यासाठी सुमारे ४ एकर जागा निश्चित करण्यात आली आहे. या पहिल्या टप्प्यात ऐतिहासिक सरदेसाई वाड्याच्या मूळ परिसराचे सुशोभीकरण, महाराजांचा भव्य पुतळा, इतिहास संग्रहालय आणि आधुनिक लाईट अँड साऊंड शो उभारला जाईल. त्यानंतर दुसऱ्या टप्प्यातील विस्तारीकरणासाठी सभोवतालचा डोंगर आणि आवश्यक खासगी जागा भूसंपादित केली जाईल, जिथे भव्य उद्यान, अभ्यास केंद्र व पर्यटकांसाठी अत्याधुनिक सुविधा विकसित केल्या जातील.
अतिरिक्त भूसंपादनाचा सकारात्मक विचार
मंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी सांगितले की, स्मारकाचा भव्यता वाढवण्यासाठी सध्या निश्चित केलेल्या जागेव्यतिरिक्त अधिक जागा लागल्यास सरकार सकारात्मक पावले उचलणार आहे. पहिल्या टप्प्यात सरदेसाई वाड्याच्या परिसरातील कामे पूर्ण केल्यानंतर, दुसऱ्या टप्प्यात परिसरातील डोंगराळ भाग आणि इतर आवश्यक खासगी जागा भूसंपादित करण्याचा सविस्तर प्रस्ताव सादर करण्यात येईल. ऐतिहासिक ठेव्याला धक्का न लावता स्थानिक नागरिकांना विश्वासात घेऊन जमीन संपादित केली जाईल. या संपूर्ण स्मारकाच्या कामांची गुणवत्ता आणि टेंडर प्रक्रियेत पारदर्शकता ठेवली जाईल, जेणेकरून हे स्मारक पर्यटनाच्या आणि प्रेरणेच्या दृष्टीने देशात एक उत्कृष्ट केंद्र ठरेल.
Key Points Summary
रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर कसब्यात छत्रपती संभाजी महाराजांचे भव्य स्मारक उभारण्यास सरकार कटिबद्ध.
ऐतिहासिक स्मारकासाठी ३५० कोटी रुपयांचा सुधारित व सविस्तर आराखडा मंजूर.
सध्या हे स्मारक ४ एकर जागेवर उभारण्यात येणार असून ऐतिहासिक सरदेसाई वाड्याच्या परिसराला प्राधान्य.
दुसऱ्या टप्प्यामध्ये परिसरातील डोंगराळ भाग आणि अतिरिक्त जमिनीचे भूसंपादन करणार.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी अर्थसंकल्पीय भाषणात केली होती या स्मारकाची घोषणा.
विधान परिषदेत आमदार प्रमोद जठार यांच्या लक्षवेधी सूचनेवर उदय सामंत यांनी दिली सविस्तर माहिती.
स्मारकाच्या उभारणीत महान इतिहास मांडण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा आणि भव्य पुतळ्याचा समावेश होणार.