मुंबई (Mumbai): राज्यातील मराठी भाषेचा जागतिक स्तरावर प्रसार, संवर्धन आणि शासकीय कामकाजात मराठी भाषेचा वापर शंभर टक्के वाढवण्यासाठी राज्य सरकारने अत्यंत महत्त्वाकांक्षी पाऊल उचलले आहे. पुढील वर्षभरात राज्यातील आठ प्रमुख शहरांमध्ये अत्याधुनिक आणि सुसज्ज अशी 'मराठी विकास केंद्रे' उभारण्यात येणार आहेत, अशी महत्त्वपूर्ण घोषणा मराठी भाषा मंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी विधानसभेत केली. याशिवाय, मुंबईत उभारले जाणारे मराठी भाषा भवन हे आशियातील सर्वोत्तम मातृभाषा भवन ठरेल, असा विश्वासही त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.
विधानसभेत सदस्य सुधीर मुनगंटीवार यांनी उपस्थित केलेल्या अर्धा तास चर्चेला उत्तर देताना मराठी भाषा मंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी राज्यातील मराठी भाषेच्या संवर्धनासाठी शासन राबवत असलेल्या धोरणांची सविस्तर माहिती दिली. या चर्चेत सदस्य कैलास पाटील आणि दिलीप लांडे यांनीही सहभाग घेतला होता.
हिंदूहृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त राज्यातील पुणे, नाशिक, रत्नागिरी, छत्रपती संभाजीनगर, अमरावती, नागपूर, चंद्रपूर आणि कोल्हापूर या आठ शहरांमध्ये अत्याधुनिक सोयी-सुविधांनी युक्त अशी 'मराठी भाषा विकास केंद्रे' उभारण्यात येणार आहेत. तसेच, नवी मुंबईतील ऐरोली येथे साहित्यिकांसाठी ३४ कोटी रुपये खर्चून एक भव्य उपकेंद्र उभारले जात असल्याची माहिती मंत्र्यांनी दिली.
लंडनमध्ये 'मराठी भाषा वैश्विक केंद्र'
मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळण्याच्या प्रस्तावाला पुढील दोन महिन्यांत केंद्र सरकारकडून मंजुरी मिळण्याची दाट शक्यता आहे. मात्र, केवळ त्यावरच अवलंबून न राहता राज्य सरकारने जागतिक स्तरावर मराठीचा डंका वाजवण्यासाठी प्रयत्न सुरू केले आहेत. लंडन येथील ऐतिहासिक 'महाराष्ट्र मंडळा'च्या इमारतीची मालकी आता महाराष्ट्र सरकारने घेतली असून, त्या ठिकाणी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या नावाने 'मराठी भाषा वैश्विक केंद्र' सुरू करण्यात येणार आहे.
याशिवाय, मराठीच्या जागतिक प्रसारासाठी सध्या कार्यरत असणारे ३९ आंतरराष्ट्रीय मंच वाढवून ते ७५ केले जातील, तर देशांतर्गत मंचांची संख्याही ७५ पर्यंत नेण्यात येईल. एका वर्षात ७५ मातृभाषा मंच निर्माण करणारे महाराष्ट्र हे देशातील पहिले राज्य ठरणार आहे.
प्रत्येक जिल्ह्यात स्वतंत्र 'मराठी भाषा अधिकारी'
मराठीच्या विकासासाठी पुढील तीन महिन्यांत आवश्यक असलेल्या सर्व समित्यांची स्थापना केली जाणार आहे. यामध्ये 'यशवंतराव चव्हाण अनुवाद समिती'ची स्थापना करण्यात आली असून, याद्वारे इतर भारतीय भाषांमधील उत्कृष्ट साहित्य मराठीत आणले जाईल, तसेच आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत असलेल्या साहित्यिकांना याद्वारे मदत केली जाईल. मराठी भाषेच्या संवर्धनासाठी पुढील १५ दिवसांत सर्वपक्षीय आमदारांची एक विशेष समिती स्थापन केली जाईल, ज्यामध्ये सुधीर मुनगंटीवार यांचा सक्रिय सहभाग असेल.
शासकीय कार्यालयांमधील नामफलक, सूचनाफलक मराठीत असण्याच्या नियमांची कडक अंमलबजावणी करण्यासाठी जिल्हाधिकारी व पोलीस अधीक्षकांची विशेष बैठक घेतली जाणार आहे. तसेच, प्रत्येक जिल्ह्यात स्वतंत्र 'मराठी भाषा अधिकारी' नियुक्त करून त्यांना स्वतंत्र कार्यालय दिले जाईल.
हिंदीची सक्ती रद्द; नवीन तंत्रज्ञान आणि शैक्षणिक उपक्रम
प्रशासकीय पातळीवर अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेताना, अधिकाऱ्यांसाठी हिंदी भाषा परीक्षा सक्तीची करणारा १९५६ सालचा जुना नियम आणि संबंधित परिपत्रक मराठी भाषा विभागाने रद्द केले आहे.
मराठी भाषा सोप्या पद्धतीने शिकण्यासाठी लवकरच एक मोबाईल ॲप विकसित केले जाणार आहे. रिक्षाचालक आणि अमराठी नागरिकांना मराठी भाषा शिकवण्यासाठी परिवहन विभागामार्फत सुरू असलेल्या उपक्रमाला मराठी भाषा विभाग शैक्षणिक व आर्थिक सहकार्य करत आहे. भविष्यात परदेशात 'विश्व मराठी संमेलन' आयोजित केले जाणार असून राज्यात संत वारकरी संमेलन, महिला व युवा साहित्य संमेलनांचे आयोजन केले जाईल.
तसेच, दिल्लीतील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठात (JNU) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा अश्वारूढ पुतळा उभारला जाणार असून, तेथे कवी कुसुमाग्रजांच्या नावाने मराठी अध्यासन केंद्र व शिवाजी महाराजांच्या गनिमी काव्यावर आधारित विशेष अभ्यासक्रम सुरू करण्यात आल्याचे मंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी सभागृहात सांगितले.
Key Points Summary
राज्यातील पुणे, नाशिक, रत्नागिरी, कोल्हापूरसह ८ शहरांमध्ये सुसज्ज 'मराठी भाषा विकास केंद्रे' उभारणार.
ऐरोली येथे साहित्यिकांसाठी ३४ कोटी रुपयांचे भव्य उपकेंद्र उभारणीच्या अंतिम टप्प्यात.
लंडनमधील ऐतिहासिक महाराष्ट्र मंडळाच्या इमारतीची मालकी शासनाकडे; तेथे 'छत्रपती शिवाजी महाराज वैश्विक केंद्र' सुरू करणार.
शासकीय अधिकाऱ्यांसाठी हिंदी भाषेची परीक्षा सक्तीची करणारा १९५६ चा ऐतिहासिक नियम व परिपत्रक अखेर रद्द.
प्रत्येक जिल्ह्यात स्वतंत्र 'मराठी भाषा अधिकारी' नियुक्त करणार; शासकीय नामफलक व सूचना फलकांची होणार कडक तपासणी.
दिल्लीच्या जेएनयू (JNU) मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचा अश्वारूढ पुतळा आणि कुसुमाग्रज मराठी अध्यासन केंद्र सुरू.
मराठी शिकण्यासाठी विशेष मोबाईल ॲप विकसित करणार; अमराठी नागरिक आणि रिक्षाचालकांसाठीचे भाषिक वर्ग अधिक सक्षम करणार.