नाशिक (Nashik): त्र्यंबकेश्वर 2027 येथे होणाऱ्या सिंहस्थ 2027 पार्श्वभूमीवर साधुग्राम उभारणीवरील अनावश्यक खर्च टाळण्यासाठी कुंभमेळा प्राधिकरणाने महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. यासाठी शाही स्नान करणाऱ्या 10 आखाड्यांकडून आवश्यक जागेचा तपशील मागवण्यात आला असून त्यानुसार आराखडा तयार होणार आहे.
त्र्यंबकेश्वर येथे २००३ व २०१५ च्या दोन सिंहस्थांमध्ये प्रशासनाने साधुग्राम उभारण्यावर कोट्यवधी रुपये खर्च केले. प्रत्यक्षात त्या साधुग्रामचा कोणाही साधू महतांनी वापर केला नाही. यामुळे आगामी सिंहस्थात साधुग्राम उभारण्यापूर्वी कुंभमेळा प्राधिकरणने त्र्यंबकेश्वर येथे शाहीस्नान करणारे दहा आखाडे आणि त्यांच्या अंतर्गत येणारे साधु-महंतांना साधुग्राममध्ये किती जागेची आवश्यकता भासेल, याची वस्तुनिष्ठ माहिती मागवली आहे. त्या माहितीच्या आधारेच साधुग्रामचा आराखडा तयार केला जाणार आहे. यामुळे साधुग्रामवर होणारा अनावश्यक खर्च वाचू शकणार आहे.
त्र्यंबकेश्वर येथे होणाऱ्या आगामी सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या तयारीत प्रशासनाने यंदा साधुग्राम उभारणीसंदर्भात महत्त्वपूर्ण बदल करण्याचा निर्णय घेतला आहे. पूर्वीच्या अनुभवातून धडा घेत अनावश्यक खर्च टाळण्यासाठी कुंभमेळा प्राधिकरणाने शाही स्नान करणाऱ्या दहा आखाड्यांकडून प्रत्यक्ष गरजेची सविस्तर माहिती मागवली आहे.
2003 आणि 2015 मध्ये झालेल्या सिंहस्थ कुंभमेळ्यावेळी प्रशासनाने साधुग्राम उभारणीवर कोट्यवधी रुपयांचा खर्च केला होता. मात्र प्रत्यक्षात या साधुग्रामचा वापर अत्यल्प प्रमाणात झाल्याचे स्पष्ट झाले होते. परिणामी मोठ्या प्रमाणावर उभारलेल्या सुविधांचा अपेक्षित उपयोग झाला नाही आणि खर्चावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते.
देशात दर बारा वर्षांनी चार ठिकाणी कुंभमेळा भरतो. प्रयागराज आणि हरिद्वार येथे कुंभमेळा, तर नाशिक-त्र्यंबकेश्वर आणि उज्जैन येथे सिंहस्थ म्हणून ओळखला जातो. नाशिक-त्र्यंबकेश्वर येथे बैरागी आखाड्यांचे तीन गट नाशिकमध्ये, तर उर्वरित दहा आखाडे त्र्यंबकेश्वर येथे शाही स्नान करतात.
त्र्यंबकेश्वरमधील या आखाड्यांकडे स्वतःची जागा आणि पक्क्या इमारती उपलब्ध असल्याने साधू-महंतांची राहण्याची व्यवस्था बहुतांश वेळा त्यांच्या स्वतःच्या जागेतच केली जाते. काही साधू स्थानिक स्तरावर तात्पुरत्या जागेचा वापर करतात. त्यामुळे स्वतंत्र आणि मोठ्या प्रमाणावर साधुग्राम उभारण्याची आवश्यकता कमी भासते.
याशिवाय त्र्यंबकेश्वर परिसरात जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यांत मोठ्या प्रमाणावर पाऊस पडतो. या हवामानामुळे तात्पुरत्या राहुट्या, मंडप किंवा शेड्स उपयोगी ठरत नाहीत. त्यामुळे साधू-महंत पक्क्या इमारतींमध्ये राहण्यास प्राधान्य देतात.
मागील सिंहस्थात प्रशासनाने आखाड्यांच्या जागेत पत्र्याचे शेड उभारून सुविधा उपलब्ध करून दिल्या होत्या, तर स्वतंत्र साधुग्राममध्ये अत्यल्प वापर झाला होता. या पार्श्वभूमीवर यंदा नियोजन करताना वास्तव परिस्थितीचा विचार करण्यात येत आहे.
कुंभमेळा प्राधिकरणने प्रत्येक आखाड्याकडून वरिष्ठ संतांची संख्या, 2015 मधील सहभाग, त्या वेळी मिळालेली जागा आणि आगामी सिंहस्थासाठी आवश्यक जागेचा तपशील मागवला आहे.
पुढील 10 ते 15 दिवसांत ही माहिती प्राप्त झाल्यानंतर त्यानुसार साधुग्रामचा अंतिम आराखडा तयार करण्यात येणार असून, खर्चावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होणार आहे.
आखाड्यांकडून मागवला तपशील...
साधुग्राम खर्च टाळण्यासाठी नवा निर्णय
10 आखाड्यांकडून तपशील मागवला
2003, 2015 अनुभवाचा विचार करणार
पावसामुळे तात्पुरत्या सुविधा निष्प्रभ
वास्तवाधारित आराखडा तयार होणार