मुंबई (Mumbai): पश्चिम समर्पित मालवाहतूक रेल्वे मार्गिकेच्या ३२६ किमी लांबीच्या तीन महत्त्वपूर्ण टप्प्यांचे राष्ट्रार्पण करण्यात आले. यावेळी जेएनपीए, उरण येथून डबल-स्टॅक कंटेनर मालगाडीला प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे हिरवा झेंडा दाखवला. या मार्गिकेमुळे जेएनपीएहून देशाच्या विविध भागांत मालवाहतुकीचा वेग आणि क्षमता वाढण्यास मदत होणार आहे.
२० हजार ७०० कोटी रुपयांपेक्षा अधिक खर्चाच्या या तीन टप्प्यांच्या राष्ट्रार्पणप्रसंगी प्रधानमंत्री मोदी बोलत होते. पश्चिम आणि पूर्व समर्पित मालवाहतूक रेल्वे मार्गिका पूर्ण झाल्यामुळे देशाच्या लॉजिस्टिक्स व्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण परिवर्तन होत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
जेएनपीएहून पहिली डबल-स्टॅक कंटेनर मालगाडी मार्गस्थ होणे ही या परिवर्तनातील महत्त्वाची कामगिरी असल्याचे मोदी म्हणाले. एका मालगाडीमधून मुंबईहून २५० पेक्षा अधिक ट्रक इतका माल वेगाने वाहून नेता येणार असल्याने मालवाहतुकीचा वेळ आणि खर्च कमी होईल, असे त्यांनी नमूद केले.
प्रवासी आणि मालवाहतूक रेल्वेसाठी स्वतंत्र मार्गिका उपलब्ध झाल्यामुळे दररोज ४३० पेक्षा अधिक मालगाड्या धावू शकतील. ट्रकने लागणारा सुमारे ३० तासांचा प्रवास आता १० ते १२ तासांत पूर्ण होऊ शकतो. १०० किलोमीटर अंतर पार करण्यासाठी लागणारा वेळही पूर्वीच्या तुलनेत निम्म्यापेक्षा कमी झाला असल्याचे प्रधानमंत्री मोदी यांनी सांगितले. यामुळे इंधनाची बचत, वाहतूक खर्चात घट आणि पर्यावरण संरक्षण असे फायदे होतील.
विस्तारित मालवाहतूक नेटवर्कचा कृषी क्षेत्रालाही फायदा होणार आहे. पूर्व आणि पश्चिम भारतातील शेतकऱ्यांना नाशवंत फळे, भाजीपाला आणि फुले मोठ्या बाजारपेठांमध्ये वेगाने पोहोचवणे शक्य होत असल्याचे मोदी यांनी सांगितले.
समर्पित मालवाहतूक मार्गिकेमुळे रस्ते वाहतुकीवरील भार कमी होऊन लॉजिस्टिक्स खर्च घटण्यास मदत होणार आहे. देशातील पुरवठा साखळी अधिक कार्यक्षम होण्याबरोबरच जागतिक बाजारपेठेत भारताची स्पर्धात्मकता वाढण्यासही याचा फायदा होईल, असे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी सांगितले.
पश्चिम समर्पित मालवाहतूक मार्गिकेचा सुमारे १७८ मार्ग किलोमीटरचा भाग महाराष्ट्रातील रायगड, ठाणे आणि पालघर जिल्ह्यांतून जातो. महाराष्ट्रातील या प्रकल्पाच्या भागासाठी जमिनीच्या खर्चासह १० हजार कोटींपेक्षा अधिक गुंतवणूक करण्यात आल्याची माहिती राज्यपालांनी दिली.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी जेएनपीएला पश्चिम समर्पित मालवाहतूक मार्गिकेशी जोडल्यामुळे महाराष्ट्राच्या लॉजिस्टिक्स क्षमतेला मोठी चालना मिळणार असल्याचे सांगितले. जेएनपीए देशातील सुमारे ५५ टक्के कंटेनर वाहतूक हाताळते. एप्रिल ते ऑगस्टदरम्यान जेएनपीएने सुमारे ३८.२७ लाख TEU कंटेनर हाताळल्याचे त्यांनी नमूद केले.
दादरी, उत्तर प्रदेश ते जेएनपीए या पश्चिम समर्पित मालवाहतूक मार्गिकेतील जेएनपीए ते न्यू उमरगाव हा महत्त्वाचा भाग कार्यान्वित होत आहे. सुमारे १,५०० किमी लांबीची ही मार्गिका उत्तर भारताला पश्चिम भारताशी जोडते. या मार्गिकेच्या पूर्ण क्षमतेच्या वापरामुळे जेएनपीएच्या मालवाहतुकीला आणखी गती मिळेल, असे फडणवीस यांनी सांगितले.
२०३० पर्यंत जेएनपीए हे देशातील दशलक्ष TEUपेक्षा अधिक क्षमता असलेले पहिले बंदर ठरेल, असा विश्वासही मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी व्यक्त केला. जेएनपीएच्या विस्तारासोबत वाढवण बंदर विकसित होत असून, दोन्ही बंदरांना सक्षम रेल्वे मालवाहतूक जोडणी मिळाल्याने महाराष्ट्राला मॅरिटाईम पॉवर आणि जागतिक लॉजिस्टिक्स केंद्र म्हणून विकसित करण्यास मदत होईल, असे त्यांनी सांगितले.
प्रधानमंत्री मोदी यांनी पायाभूत सुविधांच्या विकासामुळे रोजगारनिर्मितीला मिळणाऱ्या चालनेचाही उल्लेख केला. गेल्या दशकात भारताने ५० हजार आधुनिक रेल्वे डबे आणि जवळपास २ लाख ५ हजार वॅगन तयार करून रेल्वे नेटवर्कमध्ये समाविष्ट केल्याचे त्यांनी सांगितले.
डेटा सेंटर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सौर पीव्ही मॉड्यूल्स आणि महत्त्वाची खनिजे यांसारख्या क्षेत्रांचा उल्लेख करत देशाच्या भविष्यातील औद्योगिक आणि तांत्रिक क्षमतेसाठी मजबूत पायाभूत सुविधा आवश्यक असल्याचेही मोदी यांनी नमूद केले.
यावेळी डीएफसीसीआयएलचे व्यवस्थापकीय संचालक प्रवीण कुमार यांनी पश्चिम समर्पित मालवाहतूक मार्गिकेची वैशिष्ट्ये, अभियांत्रिकी आव्हाने आणि जेएनपीए जोडणीमुळे मालवाहतुकीला मिळणारी गती याबाबत माहिती दिली. जपानच्या मुंबईस्थित वाणिज्य दूतावासाच्या महावाणिज्यदूत सातो हितोमी यांनी प्रकल्पातील भारत-जपान सहकार्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.
Key Points
पश्चिम समर्पित मालवाहतूक मार्गिकेच्या ३२६ किमीच्या तीन टप्प्यांचे राष्ट्रार्पण,
जेएनपीएहून पहिल्या डबल-स्टॅक कंटेनर मालगाडीला हिरवा झेंडा,
प्रकल्पाच्या तीन टप्प्यांसाठी २०,७०० कोटी रुपयांपेक्षा अधिक खर्च,
ट्रकने लागणारा सुमारे ३० तासांचा प्रवास १० ते १२ तासांत पूर्ण होण्याची शक्यता,
महाराष्ट्रातील १७८ मार्ग किलोमीटरच्या भागासाठी १० हजार कोटींपेक्षा अधिक गुंतवणूक.