मुंबई (Mumbai): मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पांतर्गत महाराष्ट्राच्या वाट्यातील अत्यंत आव्हानात्मक समजल्या जाणाऱ्या पर्वतीय विभागांमध्ये भारतीय हाय-स्पीड रेल्वेने मोठी यश संपादन केले आहे. पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील आंबेसरी गावाजवळ बुलेट ट्रेन प्रकल्पातील तिसऱ्या पर्वतीय बोगद्याचे काम यशस्वीरित्या पूर्ण झाले आहे. ४१७ मीटर लांबीचा हा बोगदा अत्याधुनिक देखरेख व सुरक्षा यंत्रणांनी सज्ज असून, यामुळे देशातील पहिल्या हाय-स्पीड रेल्वे मार्गिकेच्या उभारणीला मोठी गती मिळाली आहे.
मुंबई आणि अहमदाबाद या दोन प्रमुख व्यापारी शहरांना जोडणाऱ्या बुलेट ट्रेन प्रकल्पाच्या कामांनी आता चांगलाच वेग घेतला आहे. प्रकल्पातील सर्वात कठीण आणि डोंगराळ समजल्या जाणाऱ्या पालघर जिल्ह्यातील बोईसर ते गुजरातमधील वापी या औद्योगिक पट्ट्यात बोगदे तयार करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे. याच मार्गिकेवरील पालघरच्या डहाणू तालुक्यातील आंबेसरी गावाजवळ अत्याधुनिक उपकरणांच्या साहाय्याने नव्या बोगद्याचे वेधन पूर्ण करण्यात आले आहे.
बोगद्याची वैशिष्ट्ये आणि तांत्रिक रचना
नव्याने वेधन पूर्ण झालेल्या या बोगद्याची लांबी ४१७ मीटर असून त्याची रुंदी १४.४ मीटर आहे. बुलेट ट्रेनच्या अतिशय वेगवान आणि सुरक्षित प्रवासासाठी या बोगद्याची रचना करण्यात आली आहे. प्रकल्पाच्या टेंडर आणि डिझाइनच्या अटींनुसार, या बोगद्यामध्ये अत्याधुनिक देखरेख प्रणाली, आपत्कालीन वायुवीजन (Ventilation), अग्निसुरक्षा यंत्रणा आणि नियंत्रित प्रवेश नियंत्रण प्रणाली यांसारख्या सर्वसमावेशक सुरक्षा उपाययोजना आधीच कार्यान्वित करण्यात आल्या आहेत.
५ महिन्यांत ३ बोगदे पूर्ण
महाराष्ट्रातील पर्वतीय टप्प्यामध्ये गेल्या पाच महिन्यांत तब्बल तीन महत्त्वाच्या बोगद्यांचे काम पूर्ण झाले आहे, ज्यामुळे कंत्राटदार कंपन्यांच्या आणि रेल्वेच्या नियोजनबद्ध कामाची प्रचिती येते:
एमटी-५ बोगदा: २ जानेवारी २०२६ रोजी पालघर जिल्ह्यातील सफाळेजवळ १.५ किलोमीटर लांबीच्या या सर्वात मोठ्या बोगद्याचे वेधन पूर्ण झाले होते.
एमटी-६ बोगदा: ३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी ४५४ मीटर लांबीच्या या बोगद्याचे वेधन 'न्यू ऑस्ट्रियन टनेलिंग मेथड' या जागतिक दर्जाच्या तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आले.
एमटी-७ बोगदा: ४ जून २०२६ रोजी डहाणू जवळील आंबेसरी येथील ४१७ मीटरच्या या नव्या बोगद्याचे काम पूर्ण झाले.
सुरक्षेसाठी प्रगत भू-तांत्रिक उपकरणांचा वापर
बोगद्याच्या संपूर्ण उत्खनन प्रक्रियेदरम्यान आजूबाजूच्या संरचनेला धक्का लागू नये आणि कामगारांची सुरक्षा अबाधित राहावी, यासाठी अत्याधुनिक भू-तांत्रिक उपकरणांचा वापर करण्यात आला. यामध्ये सरफेस सेटलमेंट पॉइंट्स, थ्रीडी टार्गेट्स, स्ट्रेन गेजेस आणि सिस्मोग्राफ्सच्या साहाय्याने जमिनीची हालचाल, बोगद्याची संरचनात्मक स्थिरता आणि स्फोटकांमुळे होणारी कंपने यावर रियल-टाईम मॉनिटरिंग प्रणालीद्वारे सतत बारीक लक्ष ठेवण्यात आले होते.
Key Points Summary
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पांतर्गत महाराष्ट्रातील तिसऱ्या पर्वतीय बोगद्याचे (MT-7) काम यशस्वीरित्या पूर्ण.
पालघर जिल्ह्यातील डहाणू जवळील आंबेसरी गावाजवळ ४१७ मीटर लांबीच्या बोगद्याचे झाले वेधन.
गेल्या ५ महिन्यांत महाराष्ट्रात ३ बोगद्यांचे काम पूर्ण करून कंत्राटदारांनी गाठला महत्त्वाचा टप्पा.
बोगद्याच्या सुरक्षिततेसाठी सिस्मोग्राफ, स्ट्रेन गेजेस आणि थ्रीडी टार्गेट्स यांसारख्या प्रगत भू-तांत्रिक उपकरणांचा वापर.
महाराष्ट्रातील ७ पैकी ३ मुख्य बोगदे (MT-5, MT-6, MT-7) पूर्ण होऊन एकमेकांशी जोडले गेले.
वापी आणि बोईसर दरम्यानचे सर्व पर्वतीय बोगदे पूर्ण झाल्याने औद्योगिक पट्ट्यातील रेल्वे मार्गाला मोठी गती.